Κύστεις
Οι κύστεις είναι μια αρκετά συνήθης καλοήθης πάθηση, ιδιαίτερα σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Περίπου το 10% των γυναικών θα παρουσιάσουν μια συμπτωματική κύστη στον ένα ή και στους δύο μαστούς και στις μισές περιπτώσεις θα εμφανιστούν επιπλέον κύστεις στη διάρκεια της ζωής τους. Συνήθως δεν αναπτύσσονται κύστεις μετά την εμμηνόπαυση, εκτός εάν η γυναίκα λαμβάνει σκευάσματα ορμονικής υποκατάστασης.
Οι μεγάλες κύστεις εμφανίζονται συχνότερα ως ευαίσθητες ψηλαφητικά μάζες, κυρίως πριν από την περίοδο, ενώ οι μικρές κύστεις είναι ασυμπτωματικές και αναδεικνύονται τυχαία στον απεικονιστικό έλεγχο και την κλινική εξέταση. Το περιεχόμενο τους είναι συνήθως διαυγές ή φαιό και η αλλαγή στο μέγεθος τους οφείλεται σε διακύμανση των ορμονών.
Η διάγνωση των κύστεων τίθεται συνήθως με το υπερηχογράφημα μαστών, όπου αναδεικνύεται η ύπαρξη υγρού.
Σε μερικές περιπτώσεις, ειδικά εάν πιθανολογείται η ύπαρξη ενδοκυστικού μορφώματος, για την επιβεβαίωση της διάγνωσης μπορεί να χρειαστεί παρακέντηση της κύστης με λεπτή βελόνη (FNA).
Η παρουσία κύστεων μαστού δεν αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ούτε απαιτεί κάποια περαιτέρω θεραπεία ή συχνότερη παρακολούθηση. Οι περισσότερες κύστεις υποστρέφουν μόνες τους με την πάροδο του χρόνου και δεν θα πρέπει να προκαλούν ανησυχία. Σε περίπτωση που μια ή περισσότερες κύστεις προκαλούν έντονα συμπτώματα λόγω μεγέθους, αντιμετωπίζονται με εκκενωτική παρακέντηση κατά την οποία αφαιρείται το περιεχόμενο τους, με ή χωρίς την καθοδήγηση των υπερήχων. Το υγρό συνήθως (ιδιαίτερα εάν είναι αιματηρό) αποστέλλεται για κυτταρολογική εξέταση. Ακολουθεί επανεξέταση με υπερηχογράφημα σε 3 με 6 εβδομάδες και εάν η κύστη υποτροπιάσει, η διαδικασία επαναλαμβάνεται.
Μία κύστη που υποτροπιάζει περισσότερες από 3-4 φορές το χρόνο χρειάζεται χειρουργική εξαίρεση. Άλλες ενδείξεις για χειρουργική αφαίρεση μιας κύστης αποτελούν τα ύποπτα μαστογραφικά ή υπερηχογραφικά ευρήματα (π.χ. ενδοκυστικό μόρφωμα, πολύχωρη κύστη), το αιματηρό περιεχόμενο, η θετική για κακοήθεια κυτταρολογική εξέταση του υγρού και η παρουσία υπολειπόμενης μάζας μετά την εκκένωση της κύστης.

